جمعه 03 /05 /1393


حمام سلطان امیر احمد کاشان|

حمام تاريخي سلطان اميراحمد ، نمونه اي از زيبا ترين حمام هاي ايران از نظر معماري و تزئينات با وسعت 1000 متر مربع در ....

 

حمام سلطان امیر احمد کاشان
نمونه ای از حمام های عمومی محلات اعیانی قدیم
 
 
 

 

مجموعه تاريخي حمام سلطان امير احمد

 
تاريخچه ي حمام در متون و فرهنگ اسلامي
 
نگاهي گذرا به متون دوران هاي مختلف تاريخي مويد اين امر است كه حداقل در همه ي دوره هاي اسلامي ، حمام هاي عمومي فراواني در شهر هاي مسلمين وجود داشته و با توجه به تعداد آنها در هر شهر ، از حيث اهميت قابل مقايسه با مساجدند . هر محله يا گذر شهر قديم ، در كنار ديگر بناهاي عمومي ، دارای حمام يا حمام هايي براي استفاده مردم بوده که معمولاً توسط افراد خيّر و متمكّن ساخته و وقف می شده است .
قرار گيري حمام هاي عمومي در زمره ي آثار برجسته ي معماري اين سرزمين اعجاب آور است که تأكيد شرع اسلام بر طهارت عامل موثری در توجه به ساخت حمام بوده است .
حمام ، بنايي خدماتي است كه لازمه ي زندگي انسان است اما اقوام و فرهنگ هاي مختلف كمتر به اهميت معماري آن نظر افكنده اند . اهميت حمام و ظرافت و دقت در معماري آن را بايد بيش از هر چيز ، نشانه احترام به انسان در فرهنگ ما دانست . انسان موجودي والاست پس حمام هم مانند ساير مكان هاي زيست بايد در خور و شايسته انسان بوده تا روحش را نوازش دهد و دلش را آرام كند .
 
 
كاشان و حمام هاي تاريخي :
 
حمام هاي تاريخي كاشان ، از جمله آثار باشكوهي هستند كه در دوران صفوي مورد ستايش جهانگردان داخلي و خارجي گرديده ، به طوري كه شاردن فرانسوي مي گويد : « گرمابه هاي كاشان فوق العاده عالي ، خوب و تميز هستند ‍»
اين حمام ها با معماري عالي ويژگي هاي خاص يكي از پنج عنصر اصلي شهر ( مسجد ، بازار ، خانه ، حمام ، آب انبار ) به شمار مي آيد
 
از جمله حمام هاي معروف كاشان مي توان به گرمابه هاي باغ فين ، حمام سلطان امير احمد ، حمام گذرنو ، حمام عبدالرزاق خان ، حمام محتشم و... اشاره كرد . البته حمام هاي ميرعماد ، اردهال و ملاقطب هم در زمره حمام هاي قديمي بوده اند .
 
 
 
 
 
حمام تاريخي سلطان اميراحمد :
 
حمام تاريخي سلطان اميراحمد ، نمونه اي از زيبا ترين حمام هاي ايران از نظر معماري و تزئينات با وسعت 1000 متر مربع در محله ي سلطان اميراحمد واقع در خيابان علوي مي باشد كه وجه تسميه آن به جهت مجاورت با امامزاده سلطان امير احمد ( نوه ي امام جواد (ع) ) مي باشد . كارشناسان آثار باستاني ، از آثار به جا مانده دوران قبل از زلزله معروف 1192 هـ . ق كاشان ، قدمت اين حمام را به دوران سلجوقيان نسبت مي دهند و ليكن بناي فعلي سربينه ي آن بازمانده دوران قاجار مي باشد .
 
اين بنا شامل دو حمام كوچك و بزرگ بوده كه در ايام خاص هفته ، مورد استفاده اهالي محل قرار می گرفته است .
يكي از موارد مهم اين بنا ، آهك بري و گچ بري هايي است كه تعداد 17 لايه مرمتي ، بيانگر قدمت بناست . از ديگر شاهكارهاي بنا ، بام زيباي آن مي باشد .
 
بخش های حمام :
 
دو بخش كوچك و بزرگ حمام به ترتيب شامل قسمت هايي همچون جلو خان ، سردر ورودي ، هشتي ، راهروهاي ارتباطي ، سربينه ، ميان در ،‌ گرم خانه ، خزينه ، صفه شاه نشين ، اتاق نظافت ، تون ، گربه رو ( چپیله ) ، دستک ، برف انداز ، جام خانه و چاه خانه مي باشد . البته دو فضاي اصلي در حمام هاي قديمي به ترتيب 1ـ سربينه 2ـ گرم خانه مي باشد .
 
1ـ سربينه
 
فضاي اول حمام ، بينه يا سربينه ، رختكن و جاي آماده شدن براي استحمام يا خروج از حمام بوده ، بينه يا سربينه ، مهم ترين و زيبا ترين فضاي حمام است ، فضايي وسيع و پر تزيين با گنبدي بزرگ و حوضي در ميان ، در اطراف فضاي مياني بينه ، سكوهايي براي استراحت مراجعين است كه براي ورود به آنها ، بايد از چند پله بالا مي رفتند و پاها را قبل از ورود در حوض هاي روي سكوها مي شستند ، بيشترين تزيينات حمام ، هميشه در بينه است . كف بينه و غرفه هاي اطراف آن معمولاً سنگي است .
نورپردازي منظم بينه برتأثير اين تزيينات مي افزايد . حوض درون سربينه و فواره آن ، آرامش فضا را دوچندان مي كند .
حمام در قديم فقط محل استحمام نبوده ، بلكه مكاني براي گذراندن اوقات فراغت ، گفتگو و تبادل نظر،رفع خستگي و حتي عبادت ، گرد آمدن دوستان و حل و فصل مسايل زندگي بوده ، در واقع وسعت زياد سربينه ، حمام سلطان اميراحمد ، خود گواه اين موضوع مي باشد .
البته سربينه حمام سلطان اميراحمد ، به شكل هشت ضلعي با گچبري هاي زيبا و سقف رسمي بندي و جاكفشي هاي سنگي كه ستون ها و ديوارهاي آن با كاشي معرق تزيين شده است .
در سقف سربينه ، عبارت شریفه لا اله الا الله ( جهت قبله ) و در طرف مقابل تاريخ 1192 هـ . ق نشان از مرمت مكان پس از زلزله معروف دوره زنديه مي باشد .
 
2ـ گرم خانه
 
فضاي دوم در گرم خانه ، محل شستشو و تطهير بدن مي باشد . گرم خانه اغلب فضايي ساده تر از بينه است كه گوشه هايي براي نشستن و شستشو دارد . خزينه آب گرم و حوض آب سرد و فضاهايي خصوصي تر براي استحمام در مجاورت گرم خانه قرار دارد .
روشنايي گرم خانه از نور گيرهاي سقفي تأمين مي شود . نورگيرهايي با شيشه هاي عدسي مانند وجود دارد تا نور كافي وارد حمام شده و داخل حمام توسط بچه هاي شیطان! ديده نشود .
ازاره و ديوار گرم خانه تا يك متر كاشي كاري معرق و تا سقف آهك بري با ملات ساروج مي باشد .
 
 
 
 
نوع معماري حمام :
 
حمام هاي قديمي ، معماري پيچيده اي دارد و گاهي دو حمام در كنار همديگر قرار مي گيرند .
بينه در بين ورودي حمام و گرم خانه قرار دارد ، هواي بينه را نيمه گرم مي كردند تا مراجعان يكباره با هوايي گرم مواجه نشوند وهمچنين در هنگام خروج از گرم خانه ، سلامتشان در خطر نيفتد .
ورودي حمام و نيز فضاي بين بينه و گرم خانه را كه « ميان در»  ناميده مي شود به نوعي با پيچ و خم بسيار طراحي مي كردند كه جلو تبادل مستقيم حرارت و رطوبت را بگيرد و هواي بيرون حمام به بينه و هواي بينه به گرم خانه و بالعكس به سهولت منتقل نشود . كل حمام را براي حفظ گرماي دروني آن ، معمولاً پايين تر از سطح زمين و درون خاك مي ساخته اند .
بخشي از فضاهاي حمام نيز نقش پشتيباني دارد . يعني فضاهاي مربوطه به تأمين آب و حرارت حمام مثل تون و انبار هيزم ، كه تون محل افروختن آتش در پشت گرم خانه و خزينه قرار داشته و از بيرون حمام به آن وارد مي شوند . حمام به لحاظ اصول فني كه بايد در ساختنش رعايت شود ، از پيچيده ترين انواع بناست .
 
سابقه مرمت و بازسازي :
 
اين بنا با شماره 1351 در سال 1335 هـ .ش در فهرست آثار تاريخي كشور به ثبت رسيده است و سپس در سال 1375 هـ.ش توسط هيأت امناي مرمت و بازسازي بناهاي تاريخي كاشان و همچنين عنايت وزير وقت صنايع و معادن ، جناب آقاي مهندس محلوجي توسط شهرداري كاشان خريداري شد . پروژه بازسازي و مرمت حمام تاريخي سلطان اميراحمد به سرپرستي جناب آقاي مهندس مهدي هوشمندي نژاد و همكاري استاد سيد علي اكبر حلي و مرحوم دكتر افسري انجام شد .
اين حمام ، مدتي تغيير كاربردي يافته و به عنوان سفره خانه و قهوه خانه سنتي استفاده شد ولي امروزه به عنوان موزه تحت پوشش سازمان رفاهي و تفريحي شهرداري كاشان اداره مي شود .
 
معانی واژه نامه :
جلوخان : محوطه اي باز از اجزاي دستگاه ورودي كه پيش از سردر و در جلو آن قرار مي گيرد .
خزينه : در حمام ، اتاقي كوچك براي شست و شو ، در كنار گرم خانه و برروي گلخن ، كه در آن تا نيمه آب مي ريزند . بعضي از حمام ها علاوه بر خزينه آب گرم ، خزينه آب ولرم يا سرد هم دارد .
ساروج : ملاطي مقاوم دربرابر آب ، ازآهك و خاكستر ، خاك رس و ... مي باشد .
تنبوشه : لوله های سفالین که از آن برای انتقال آب بین بخشهای مختلف حمام استفاده می شده است .
سربينه : محل رخت كن و استراحت و گفتگو در حمام كه پس از مدخل و پيش از گرم خانه قرار دارد .
 
گربه رو :
 
1) مجراي هوا در زير كف ، براي دفع رطوبت    
2) در حمام ، مجرايي كه هواي گرم و دود تون را از زير كف حمام عبورمیدهد.
 
 
حمام|حمام کاشان|حمام های قدیمی|حمام های تاریخی کاشان|حمام سلطان امیراحمد|حمام تاریخی سلطان امیراحمد|آثارتاریخی کاشان|بنای تاریخی کاشان|اجاره خانه کاشان|خانه کاشان|منزل کاشان|کاشان|جاذبه های گردشگری کاشان|گردشگاه کاشان|مکانهای تاریخی دیدنی کاشان|اثار باستانی شهر کاشان|ابنیه های تاریخی کاشان|بناهای تاریخی نیاسر|بافت تاریخی کاشان|تاریخچه تمدن کاشان|زیباترین حمام تاریخی کشور|بزرگترین حمام تاریخی ایران|

تهیه وتنظیم توسط: خانم زارع ( گروه کاشان املاک )

 



برچسب ها :
حمام , حمام کاشان , حمام های قدیمی , حمام های تاریخی کاشان , حمام سلطان امیراحمد , حمام تاریخی سلطان امیراحمد , آثارتاریخی کاشان , بنای تاریخی کاشان , اجاره خانه کاشان , خانه کاشان , منزل کاشان , کاشان , جاذبه های گردشگری کاشان , گردشگاه کاشان , مکانهای تاریخی دیدنی کاشان , اثار باستانی شهر کاشان , ابنیه های تاریخی کاشان , بناهای تاریخی نیاسر , بافت تاریخی کاشان , تاریخچه تمدن کاشان , زیباترین حمام تاریخی کشور , بزرگترین حمام تاریخی ایران ,


ورود کاربران

موارد اکازیون

خرید-سوله و كارگاه
اصفهان-کاشان-شهرك صنعتي فتح المبين
قیمت:360 میلیون تومان
متراژ:450 متر

موارد اکازیون

خرید-خانه
اصفهان-کاشان-بلوار كشاورز
قیمت:330 میلیون تومان
متراژ:260 متر

موارد اکازیون

خرید-خانه
اصفهان-کاشان-بلوار صنعت
قیمت:590 میلیون تومان
متراژ:470 متر

موارد اکازیون

اجاره-سوله و كارگاه
اصفهان-کاشان-شهرك صنعتي فتح المبين
قیمت رهن :5 میلیون تومان
قیمت اجاره:1600 هزار تومان
متراژ:450 متر

موارد اکازیون

خرید-خانه
اصفهان-کاشان-بلوارچمران
قیمت:160 میلیون تومان
متراژ:160 متر